به منظور تعیین میزان نیاز سرمایی انگور «عسکری»، در زمان شروع خزان، قلمه های خفته از باغ تجاری در شهرستان دنا تهیه شد. سپس قلمه ها در یخچال دمای 1±2 درجه سانتی گراد در شرایط تاریکی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 12 تیمار مدت سرمادهی (0، 50، 100، 200، 300، 400، 500، 600، 700، 800، 900، 1000 ساعت) و 4 تکرار قرار گرفتند. پس از پایان هر تیمار مدت سرمادهی، قلمه از یخچال خارج ودر شرایط نور مداوم و دمای 20 درجه سانتی گراد قرار گرفتند و 2 تا 3 بار در هفته وضعیت جوانه ها مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت و تعداد جوانه شکفته شده، تاریخ شروع و پایان شکوفایی، ثبت گردید. نتایج نشان داد که اثر مدت زمان سرمادهی بر صفت های مورد بررسی شامل درصد شکفتن جوانه ها، تعداد روز تا اولین جوانه شکفته شده، تعداد روز تا آخرین جوانه شکفته شده و فاصله زمانی شکوفایی کامل جوانه ها اختلاف معنی داری داشت. درصد شکفتن جوانه ها و بیشترین تعداد روز مورد نیاز برای اولین جوانه شکفته شده و بیشترین تعداد روز تا پایان شکفتن جوانه ها، مربوط به تیمار شاهد بود. قلمه هایی که بیش از 200 ساعت در معرض تیمار سرمایی قرار گرفته بودند، دارای بیشترین درصد شکفتن بودند. پس از 30 روز، روند شکفتن جوانه ها در تیمارهای سرمادهی بین 300 تا 1000 ساعت مشابه بود. به طور کلی با افزایش مدت سرمادهی، تعداد روز برای شکفتن کامل جوانه ها کاهش و یکنواختی شکفتن جوانه ها افزایش یافت. همچنین هنگامی که مدت سرمادهی بین صفر تا 100 ساعت بود، درصد کل شکفتن جوانه ها کمترین بود. با وجود اینکه تمام تیمارها موجب افزایش شکفتن جوانه ها در مقایسه با شاهد گردید، در دامنه مدت زمان مختلف سرمادهی، دستکم 200 ساعت سرمادهی برای رسیدن به درصد قابل قبول شکفتن جوانه ها در رقم «عسکری» لازم بود.

شناخت پتانسیل های اقلیمی مناطق برای تنوع و استعدادیابی محصولات کشاورزی از اهمیت زیادی برخوردار است. زرشک یکی از محصولات کشور ایران، از تغییرات و ناهنجاری های اقلیمی آسیب می بیند. در پژوهش حاضر، مراحل فنولوژیکی درخت زرشک بی دانه بر اساس مشاهدات میدانی در ایستگاه هواشناسی سینوپتیک قاین مشخص شد. برای سنجش وضعیت انباشت نیاز سرمایی بر اساس مدل ساعت سرمایی و واحد سرمایی یوتا، از آمار 18 ایستگاه هواشناسی معتبر از سال 1987 تا 2017 در مقیاس زمانی ساعتی و روزانه استفاده شد. نتایج نشان داد که زرشک شش مرحله فنولوژیکی برای تکمیل دوره رشد و نمو از اوایل فروردین ماه تا اواخر آبان ماه نیاز دارد. بیشترین نیاز دمایی در مرحله گلدهی تا نمو میوه رخ می دهد. نیاز سرمایی درخت زرشک در ایستگاه های مختلف به میزان 1050 تا 1960 ساعت با توجه شرایط اقلیمی متغیر می باشد . مشاهدات میدانی نشان داد که زرشک بی دانه در صورت عدم تأمین نیاز سرمایی کافی رنگ کامل و تجاری به خود نمی گیرد. منطقه مورد مطالعه با توجه به مدل های ساعت سرمایی و واحد سرمایی یوتا، مورد پهنه بندی قرار گرفت که بر این اساس ایستگاه قاین و زاهدان بیشترین نیاز سرمایی را به خود اختصاص داده اند. بر اساس شاخص های اعتبارسنجی مدل های مختلف برآورد کننده نیاز سرمایی از معیار ریشه میانگین مربعات استفاده شد و نتایج نشان می دهد که مدل ساعت سرمایی(CH) با توجه به اینکه ریشه میانگین مربعات (RMSE) کمتر نسبت به مدل دیگر می باشد، از عملکرد بالاتری برخوردار می باشد.

تعیین نیاز سرمایی رقم های موجود جهت تولید رقم های با نیاز سرمایی کم با استفاده از برنامه های به نژادی به دلیل پدیده گرم شدن جهانی کره زمین و تمایل به پرورش درختان میوه معتدله در مناطق گرم، امری ضروری است. در این مطالعه مقدار نیاز سرمایی رقم های عسگری، رطبی، یاقوتی، ریش بابا و منقا مورد بررسی قرار گرفتند. قلمه های یکنواخت از رقم های یاد شده در پاییز هنگام ریزش برگ ها جمع آوری شد و سپس در یخچال و در دمای 2 درجه سلسیوس قرار گرفتند. قلمه ها به مدت زمان های صفر (شاهد بدون تیمار سرمایی)، 100، 200، 300، 400 و 500 ساعت در معرض سرمادهی قرار گرفتند. سپس قلمه ها از یخچال خارج و در دمای اتاق، شرایط نوری مداوم و در آب مقطر قرار گرفتند. تعداد جوانه های شکفته شده، مدت زمان تا شکفتن اولین جوانه و همچنین شکفتن آخرین جوانه یادداشت شدند. کمترین میزان شکفتن جوانه (25 درصد) را ارقام عسگری و رطبی در تیمار شاهد (بدون تیمار سرمایی) داشتند و بالاترین میزان شکفتن جوانه در رقم های عسگری، رطبی و یاقوتی به ترتیب در تیمار 500 ساعت سرمادهی (100 درصد)، 400 و500 ساعت سرمادهی (100 درصد) و 400، 500 ساعت سرمادهی مشاهده شد (100 درصد). بین تیمار های 200، 300 و 500 ساعت سرمادهی در رقم منقا تفاوت معنی داری وجود نداشت و همگی 100 درصد شکفتن جوانه را نشان دادند.بالاترین میزان شکفتن جوانه در رقم ریش بابا درتیمار 400 و500 ساعت سرمادهی بود. کمترین مدت زمان جهت شکفتن نیمی از جوانه ها در رقم عسگری در تیمار 400 ساعت سرمادهی (23 روز)، رقم رطبی 500 ساعت (23 روز)، یاقوتی 400 ساعت سرمادهی (13 روز)، رقم ریش بابا در تیمار 400 ساعت سرمادهی (18 روز) و در رقم منقا در تیمار 200 ساعت سرمادهی (16 روز) بود. بنابراین نیاز سرمایی رقم های منقا200 ساعت، رقم رطبی 300 ساعت، عسگری 300 ساعت، ریش بابا و یاقوتی 400 ساعت سرمادهی گزارش می شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

تعیین نیاز سرمایی درختان گیلاس یکی از عوامل مهم در گزینش محل برای باغ های گیلاس می باشد. برای تعیین نیاز سرمایی جوانه های گل گیلاس (یازده رقم ایرانی و سه رقم خارجی) شاخه های حامل جوانه های گل در پاییز 1379 قبل از آغاز سرمای موثر جمع آوری شدند و تحت تیمارهای مختلف سرمایی قرار گرفتند. بررسی جوانه های گل رقم های مورد مطالعه با نگهداری شاخه های بریده شده در شرایط سرمایی موثر (1±5 درجه سانتی گراد) و به مدت 500 ، 700 ، 900 و 1100 ساعت مشخص نمود که این رقم ها دارای نیازهای سرمایی  متفاوتی می باشند. به طوری که رقم های 'سلیژ بلامارکا'، 'فراسیدا' و 'قرمز رضاییه' دارای کمترین نیاز سرمایی و رقم های 'محلی کرج'، 'اراک'، 'ناپلئون'، 'سیاه مشهد'، 'حاجی یوسفی' و 'مشهد' دارای بیش ترین نیاز سرمایی بودند. همچنین پایان یافتن دوره خفتگی جوانه ها به تدریج با تجمع واحدهای سرمایی در شرایط مناسب دمایی اتفاق می افتد.

تأمین نیاز سرمایی بعنوان مهمترین عامل در خاتمه رکود زمستانه و آغاز باز شدن جوانه­ها در درختان پسته نقش مهمی در ارزیابی ریسک پدیدهای زیانبار و مدیریت زمان عملیات در باغ ها دارد. در این پژوهش، مراحل فنولوژی چهار رقم پسته شامل اکبری، کله قوچی، احمدآقایی و فندقی در سال­های زراعی 1397 تا 1400 در شهرستان­های کرمان، انار، زرند، رفسنجان، سیرجان و شهربابک دراستان کرمان ثبت گردید و نیاز سرمایی به سه روش­ محاسبه شد. با توجه به محاسبات، رقم احمدآقایی با تاًمین 59 واحد سرمایی به روش دینامیکی، میزان 945 ساعت به روش یوتا و 803 ساعت به روش ساعات سرمایی، رقم اکبری با تاًمین 55 واحد سرمایی به روش دینامیکی، میزان 786 ساعت به روش یوتا و 838 ساعت به روش ساعات سرمایی، رقم فندقی با 58 واحد سرمایی به روش دینامیکی، میزان 890 ساعت به روش یوتا و 942 ساعت به روش ساعات سرمایی و رقم کله قوچی با 58 واحد سرمایی به روش دینامیکی، میزان 889 ساعت به روش یوتا و940 ساعت به روش ساعات سرمایی وارد مرحله باز شدن جوانه می­شوند. نتایج نشان داد در مرحله باز شدن جوانه، پیش بینی زمانی مدل دینامیکی نسبت به دو مدل دیگر همبستگی بیشتری (R=0.2) با رخداد مشاهداتی و تغییرپذیری کمتری دارد و می تواند بعنوان گزینه ارجح پیشنهاد گردد. آغاز این مرحله فنولوژیکی با توجه به رقم، خصوصیات اقلیمی و توپوگرافی هر منطقه، متفاوت می­باشد.

1به منظور تعیین نیاز سرمایی و گرمایی ارقام تمشک سیاه، سه رقم خاردار(توپای، ماریون، سیلوان) و بی‏خار (مرتون) پس از شروع رکود و قبل از تامین نیاز سرمایی از کلکسیون تمشک سیاه دانشگاه علوم کشاورزی ساری جمع‏آوری و جهت تامین نیاز سرمایی در یخچال قرار گرفتند. تیمارها شامل ارقام و ساعت سرمادهی (1100،900،700،500،300،1300) در سه تکرار و 10 نمونه بود. سپس شاخه‏ها در گلخانه در شرایط 16 ساعت نور و دمای 24 درجه سلسیوس قرار گرفته و درصد شکوفایی اولین جوانه، شمار روز تا شکوفایی 50 درصد جوانه‏ها و شمار روز تا شکوفایی نهایی جوانه ثبت و نیاز گرمایی محاسبه شد. نتایج نشان داد بیشترین تعداد روز تاشکوفایی اولین جوانه در ارقام خاردار سیلوان، ماریون و توپای در 700 ساعت سرما و رقم بدون‏خار مرتون در 500 ساعت سرما اتفاق افتاد. در بین ارقام خاردار دو رقم خیلی زودرس و زودرس (سیلوان و ماریون) در 700 ساعت و رقم دیررس (توپای) در 300 ساعت سرما زودتر به 50 درصد شکوفایی و شکوفایی کامل رسیدند؛ این در حالی است که رقم بی خار مرتون با 1100 ساعت سرما به این میزان شکوفایی دست یافت. بررسی نیاز گرمایی ارقام مختلف نشان داد که در ارقام خاردار با افزایش ساعات سرمایی، از نیاز دمایی کاسته می‏شود، به طوریکه هرسه رقم سیلوان، ماریون و توپای در 300 ساعت سرما، نیاز گرمایی بیشتری داشتند که با افزایش ساعات سرمایی و رسیدن آن به 700 ساعت از میزان آن کاسته شده است. دررقم بی‏خار مرتون نیز از 300 ساعت سرما تا 700 ساعت، میزان نیاز گرمایی کاسته شده اما پس از آن و رسیدن به 900 تا 1300 ساعت سرما، نیاز گرمایی نیز افزایش یافته است. به طورکلی ارقام خاردار برای باز شدن اولین جوانه و رسیدن به شکوفایی کامل نیاز سرمایی کمتری نسبت به ارقام بی‏خار داشتند. بنابراین شکوفایی جوانه ارقام بی‏خار در مناطقی که واحدهای سرمایی کمتر از 500 ساعت دارند، با مشکل مواجه و نیازمند تدبیر تیمارهای تکمیلی می‏باشد.